პლენუმის შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია – სხდომის თავმჯდომარე;

ევა გოცირიძე – წევრი;

გიორგი თევდორაშვილი – წევრი;

გიორგი კვერენჩხილაძე – წევრი;

მანანა კობახიძე – წევრი, მომხსენებელი მოსამართლე;

გიორგი მოდებაძე – წევრი;

ვასილ როინიშვილი – წევრი;

თეიმურაზ ტუღუში – წევრი.

სხდომის მდივანი: დარეჯან ჩალიგავა.

საქმის დასახელება: ლუკა ხატიაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.

დავის საგანი: „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან და მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით.

I
აღწერილობითი ნაწილი

1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2025 წლის 28 ოქტომბერს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის №1905) მომართა ლუკა ხატიაშვილმა. №1905 კონსტიტუციური სარჩელი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმს, არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად, გადმოეცა 2025 წლის 28 ოქტომბერს. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის განმწესრიგებელი სხდომა, ზეპირი მოსმენის გარეშე, გაიმართა 2026 წლის 26 მარტს.

2. №1905 კონსტიტუციურ სარჩელში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მომართვის სამართლებრივ საფუძვლებად მითითებულია: საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლი და მე-60 მუხლის მე-4 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი; „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი, 31-ე მუხლი, 31¹-ე მუხლი და 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი.

3. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოს მიერ ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის სრული ტექსტი შესაბამის საქმეზე სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლისთანავე ხდება საჯარო ინფორმაცია და გაიცემა საჯარო ინფორმაციის გაცემისთვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით. არავის არ აქვს უფლება, ამ აქტის ტექსტი საჯაროდ გამოაქვეყნოს მისი დეპერსონალიზაციის გარეშე. ამასთანავე, აღნიშნული სასამართლო აქტის დეპერსონალიზებული ტექსტი შესაბამის საქმეზე სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ან სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვებგვერდზე ქვეყნდება. ამ პუნქტის მიზნებისთვის სასამართლო აქტი არის საქართველოს საერთო სასამართლოს მიერ გამოტანილი ნებისმიერი გადაწყვეტილება, მათ შორის, ისეთი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქმე არსებითად არ წყდება. ამავე პუნქტის მიზნებისთვის სასამართლო აქტის ტექსტის დეპერსონალიზაციაში იგულისხმება მასში მითითებული შემდეგი ინფორმაციის სრული დეპერსონალიზაცია: ა) პირის ვინაობა, სახელწოდება, დაბადების თარიღი, პირადი ნომერი, საიდენტიფიკაციო ნომერი, პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ნომერი, სამუშაო ადგილისა და დაკავებული თანამდებობის სახელწოდებები.

4. საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, აღიარებულია ყოველი ადამიანის უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია. საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი კი განამტკიცებს საჯარო დაწესებულებებში არსებული ინფორმაციის ან ოფიციალური დოკუმენტის გაცნობის კონსტიტუციურ უფლებას.

5. მოსარჩელე მხარის განმარტებით, განსახილველ საქმეზე, სადავოდ გამხდარი ნორმა ადგენს წესს, რომლის მიხედვითაც, საერთო სასამართლოს მიერ მიღებული აქტის ტექსტი სრულად დეპერსონალიზდება, მათ შორის, დაფარვას ექვემდებარება პირის ვინაობაც. მოსარჩელე სადავოდ ხდის სადავო რეგულაციის იმ ნორმატიულ შინაარსს, რომლის შესაბამისად, ღია სასამართლო სხდომაზე მიღებული საჯარო გადაწყვეტილების ტექსტში პირის ვინაობა დაფარულია და მითითებულია ინიციალებით. მოსარჩელეს გაუმართლებლად მიაჩნია ამგვარი ინფორმაციის დაფარვა, მაშინ, როდესაც ღია სასამართლო სხდომაზე პირის ვინაობა ხელმისაწვდომია მესამე პირებისთვის.

6. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ნორმის პრაქტიკაში გამოყენება ზღუდავს ინფორმაციის თავისუფლების უფლებას. კონსტიტუციურ სარჩელში წარმოდგენილი მსჯელობის თანახმად, აღნიშნულ უფლებას უპირისპირდება პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლება და პერსონალური მონაცემების დაცვის ინტერესი, თუმცა მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ თითოეული შემთხვევა უნდა შეფასდეს ინდივიდუალურად. კერძოდ, კანონმდებლობა უნდა ქმნიდეს დისკრეციული გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას ან დეტალურ რეგულირებას, თუ რა შემთხვევაში არის სავალდებულო სასამართლო აქტებში პერსონალური მონაცემების დაფარვა.

7. მოსარჩელის პოზიციით, საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულია ინფორმაციის თავისუფლად მიღება და გავრცელება. აღნიშნული, სახელმწიფოს არა მხოლოდ ნეგატიურ ვალდებულებას უდგენს, არამედ პოზიტიურსაც, რაც გულისხმობს, სახელმწიფოს მიერ მის ხელთ არსებული ინფორმაციის გაცემის ვალდებულებას. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ საერთო სასამართლოების გადაწყვეტილების საქვეყნოობა და საჯაროობა გულისხმობს როგორც სხდომაზე ფიზიკურად დასწრების უფლებას, აგრეთვე, მიღებული გადაწყვეტილების მატერიალური სახით სრულ და ჯეროვან ხელმისაწვდომობას. მოსარჩელის მითითებით, გადაწყვეტილების საჯაროობა და სრულად ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს მართლმსაჯულების გამჭვირვალობას, რაც დემოკრატიული სახელმწიფოს პრინციპის ერთ-ერთი ნაწილია.

8. მოსარჩელე, აგრეთვე, მიუთითებს საერთაშორისო მიდგომაზე, რომლის მიხედვით, სასამართლოს მიერ მიღებულ დოკუმენტზე ინფორმაციის მიღების უფლება იმდენად ფართოა, რამდენადაც ეს შესაძლებელია. იმავდროულად, მოსარჩელე განმარტავს, რომ გამჭვირვალობის უზრუნველყოფას გააჩნია საზღვრები და დამოკიდებულია ინტერესთა შეპირისპირების პრინციპზე. აღნიშნული გულისხმობს იმ შემთხვევას, როდესაც ინფორმაციის გამჟღავნება დააზიანებს კონკრეტულ საჯარო ან კერძო ინტერესს. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ინფორმაციაზე წვდომის შეზღუდვა უნდა დადგინდეს ინდივიდუალურად, დადგენილი შეზღუდვა კი უნდა იყოს დროებითი და მოქმედებდეს იმ დრომდე, სანამ ეს გამართლებულია.

9. ზემოაღნიშნულ არგუმენტაციაზე დაყრდნობით, მოსარჩელე მხარე ითხოვს სადავო ნორმის არაკონსტიტუციურად ცნობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან და მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით.

10. მოსარჩელე მხარე, საკუთარი არგუმენტაციის გასამყარებლად, მიუთითებს საზღვარგარეთის ქვეყნების პრაქტიკაზე.

II
სამოტივაციო ნაწილი

1. კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მისაღებად აუცილებელია, იგი აკმაყოფილებდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, კონსტიტუციური სარჩელი ან კონსტიტუციური წარდგინება დასაბუთებული უნდა იყოს. ამავე კანონის 31¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით კი, განისაზღვრება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულება, რომელიც ადასტურებს სარჩელის საფუძვლიანობას. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად, „კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღებისათვის აუცილებელია, მასში გამოკვეთილი იყოს აშკარა და ცხადი შინაარსობრივი მიმართება სადავო ნორმასა და კონსტიტუციის იმ დებულებებს შორის, რომლებთან დაკავშირებითაც მოსარჩელე მოითხოვს სადავო ნორმების არაკონსტიტუციურად ცნობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ნოემბრის №1/3/469 განჩინება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე კახაბერ კობერიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-1). წინააღმდეგ შემთხვევაში, კონსტიტუციური სარჩელი მიიჩნევა დაუსაბუთებლად და არ მიიღება არსებითად განსახილველად.

2. №1905 კონსტიტუციური სარჩელით სადავოდაა გამხდარი, მათ შორის, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით. მოსარჩელე მხარის პოზიციით, საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულია ინფორმაციის თავისუფლად მიღება და გავრცელება. აღნიშნული, სახელმწიფოს არა მხოლოდ ნეგატიურ ვალდებულებას უდგენს, არამედ პოზიტიურსაც, რაც გულისხმობს, სახელმწიფოს მიერ მის ხელთ არსებული ინფორმაციის გაცემის ვალდებულებას. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ საერთო სასამართლოების გადაწყვეტილება, რომელიც ღია სასამართლო სხდომაზეა მიღებული, არ უნდა გაიცემოდეს დეპერსონალიზებული სახით. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ პირის ვინაობის დაფარვა ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მოთხოვნებს.

3. საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცულია ყველა ადამიანის უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტისგან განსხვავებით, რომლითაც გარანტირებულია ინფორმაციის „თავისუფალი გავრცელება და მიღება საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი წყაროებიდან, ინფორმაციის მატარებლებიდან, რომლებიც გამოსადეგია ინფორმაციის მოპოვებისა და გავრცელებისათვის“ (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 26 ოქტომბრის №2/2-398 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ“, II-14), საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლი არ აწესრიგებს ინფორმაციის მოპოვებას საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი წყაროებიდან. სახელმწიფო დაწესებულებები არ წარმოადგენენ ამგვარ წყაროებს. საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის ყურადღების ცენტრში მოქცეულია, სწორედ, სახელმწიფო დაწესებულებებში და ოფიციალურ ჩანაწერებში არსებული ინფორმაცია. ამ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის კონსტიტუციურსამართლებრივი რეჟიმი, რა თქმა უნდა, განსხვავდება საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი ინფორმაციის წყაროებიდან ინფორმაციის მიღების სამართლებრივი რეჟიმისაგან (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 30 ოქტომბრის №2/3/406,408 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი და საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-11).

4. განსახილველ საქმეზე, მოსარჩელე მხარისთვის პრობლემურია ინფორმაციის სრულად და ჯეროვნად მიღება არა საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი წყაროებიდან, არამედ სახელმწიფო დაწესებულებებიდან, კერძოდ, საერთო სასამართლოებიდან. საკონსტიტუციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, მოსარჩელის უფლება, გამოითხოვოს ინფორმაცია სახელმწიფო დაწესებულებიდან, არ გამომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტისგან, არამედ, აღნიშნულ საკითხი საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტითაა დაცული. შესაბამისად, წინამდებარე საქმეზე არ არის დასაბუთებული შინაარსობრივი მიმართება სადავო ნორმასა და საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცულ უფლებას შორის.

5. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ №1905 კონსტიტუციური სარჩელი სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით, დაუსაბუთებელია და არ უნდა იქნეს მიღებული არსებითად განსახილველად „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტისა და 31³ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

6. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმი მიიჩნევს, რომ №1905 კონსტიტუციური სარჩელი, სხვა მხრივ, აკმაყოფილებს „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31¹ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების მოთხოვნებს და არ არსებობს ამ კანონის 31³ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის რომელიმე საფუძველი.

III
სარეზოლუციო ნაწილი

საქართველოს კონსტიტუციის მე-60 მუხლის მე-4 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის, 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 27¹ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების, 31-ე მუხლის, 31¹ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების, 31² მუხლის მე-8 პუნქტის, 31³ მუხლის პირველი პუნქტის, 31⁵ მუხლის პირველი, მე-2, მე-3, მე-4 და მე-7 პუნქტების, 31⁶ მუხლის პირველი პუნქტის, 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის და მე-2 პუნქტის, 43-ე მუხლის საფუძველზე,

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
ა დ გ ე ნ ს:

1. მიღებულ იქნეს არსებითად განსახილველად №1905 კონსტიტუციური სარჩელი („ლუკა ხატიაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“) სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით.

2. არ იქნეს მიღებული არსებითად განსახილველად №1905 კონსტიტუციური სარჩელი („ლუკა ხატიაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“) სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით.

3. საქმეს არსებითად განიხილავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმი.

4. საქმის არსებითი განხილვა დაიწყება „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად.

5. საოქმო ჩანაწერი საბოლოოა და გასაჩივრებას ან გადასინჯვას არ ექვემდებარება.

6. საოქმო ჩანაწერს დაერთოს მოსამართლეების – გიორგი კვერენჩხილაძისა და თეიმურაზ ტუღუშის განსხვავებული აზრი.

7. საოქმო ჩანაწერი გამოქვეყნდეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე 15 დღის ვადაში, გაეგზავნოს მხარეებსა და „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეს“.

პლენუმის შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია

ევა გოცირიძე

გიორგი თევდორაშვილი

გიორგი კვერენჩხილაძე

მანანა კობახიძე

გიორგი მოდებაძე

ვასილ როინიშვილი

თეიმურაზ ტუღუში

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების – გიორგი კვერენჩხილაძისა და თეიმურაზ ტუღუშის განსხვავებული აზრი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის 2026 წლის 26 მარტის №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერთან დაკავშირებით

1. გამოვხატავთ რა ჩვენი კოლეგებისადმი – საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის წევრებისადმი პატივისცემას, იმავდროულად, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 47-ე მუხლის შესაბამისად, გამოვთქვამთ განსხვავებულ აზრს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის 2026 წლის 26 მარტის №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერთან დაკავშირებით.

2. №1905 კონსტიტუციური სარჩელით, საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან და მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით სადავოდ არის გამხდარი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა. მოსარჩელე მხარე ამტკიცებს, რომ გასაჩივრებული ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ითვალისწინებს ღია სასამართლო სხდომაზე მიღებული სასამართლო აქტის ტექსტის სავალდებულო დეპერსონალიზაციას, მათ შორის, პირის ვინაობის დაფარვას, ზღუდავს ინფორმაციის თავისუფლად მიღებისა და გავრცელების უფლებას, აგრეთვე საჯარო დაწესებულებაში არსებულ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის კონსტიტუციურ გარანტიას.

3. №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერით საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ №1905 კონსტიტუციური სარჩელი ნაწილობრივ მიიღო არსებითად განსახილველად სასარჩელო მოთხოვნა იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება სადავო ნორმის კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით, ხოლო არ მიიღო არსებითად განსახილველად მოთხოვნა საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის უმრავლესობამ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ იდენტიფიცირებული სამართლებრივი პრობლემა უკავშირდება ინფორმაციის მიღებას სახელმწიფო დაწესებულებიდან – საერთო სასამართლოდან, რაც რეგულირებულია საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტით. სასამართლოს განმარტებით, ინფორმაციის თავისუფლად მიღებისა და გავრცელების უფლება, რომელიც დაცულია საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტით, არ მოიცავს სახელმწიფო დაწესებულებებში არსებულ ინფორმაციაზე წვდომას, რის გამოც ამ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა მიჩნეული უნდა იქნეს დაუსაბუთებლად. რაც შეეხება სადავო ნორმის საჯარო დაწესებულებაში არსებულ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის უფლებასთან მიმართებით კონსტიტუციურობას, აღნიშნულ საკითხს საკონსტიტუციო სასამართლო შეაფასებს არსებითი განხილვის ეტაპზე (იხ., №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერის სამოტივაციო ნაწილის 1-6 პუნქტები).

4. ვერ გავიზიარებთ ჩვენი კოლეგების პოზიციას „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის იმ ნორმატიული შინაარსის არსებითად განსახილველად მიღების თაობაზე, რომელიც გამორიცხავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას. მიგვაჩნია, რომ აღნიშნული ნორმატიული შინაარსის არაკონსტიტუციურობა უკვე დადგენილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით საქმეზე „„ა(ა)იპ „მედიის განვითარების ფონდი“ და ა(ა)იპ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ (შემდგომში 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილება). შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, არსებობდა სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმისა და მისი განმწესრიგებელი სხდომის ეტაპზევე ძალადაკარგულად ცნობის „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი. ამასთანავე, მივიჩნევთ, რომ „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მე-2 წინადადება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს არსებითად განსახილველად უნდა მიეღო საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებითაც.

5. საქმეზე სადავოდ გამხდარი ნორმა შედგება ხუთი ურთიერთდაკავშირებული, თუმცა განსხვავებული რეგულირების განმსაზღვრელი წინადადებისგან, რომლებიც ერთობლიობაში სასამართლო აქტებზე ხელმისაწვდომობის მარეგულირებელ წესს ქმნის. გასაჩივრებული ნორმის პირველი წინადადების თანახმად, ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის სრული ტექსტი, შესაბამის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლისთანავე, იძენს საჯარო ინფორმაციის სტატუსს და გაიცემა საჯარო ინფორმაციის გაცემისთვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით. სადავო ნორმის მე-2 წინადადებით დადგენილია, რომ არავის აქვს უფლება ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტი გამოაქვეყნოს დეპერსონალიზაციის გარეშე. გასაჩივრებული ნორმის მე-3 წინადადება განსაზღვრავს, რომ სასამართლო აქტის დეპერსონალიზებული ტექსტი შესაბამის საქმეზე სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ან სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვებგვერდზე ქვეყნდება. მე-4 წინადადება ადგენს, რომ სასამართლო აქტი არის საქართველოს საერთო სასამართლოს მიერ გამოტანილი ნებისმიერი გადაწყვეტილება, მათ შორის, ისეთი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქმე არსებითად არ წყდება. რაც შეეხება ბოლო, მე-5 წინადადებას, იგი განსაზღვრავს, რომ სასამართლო აქტის ტექსტის დეპერსონალიზაციაში იგულისხმება მასში მითითებული შემდეგი ინფორმაციის სრული დეპერსონალიზაცია: პირის ვინაობა, სახელწოდება, დაბადების თარიღი, პირადი ნომერი, საიდენტიფიკაციო ნომერი, პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ნომერი, სამუშაო ადგილისა და დაკავებული თანამდებობის სახელწოდებები.

6. ამდენად, გასაჩივრებული ნორმა განსაზღვრავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის ცნებას, მის სტატუსსა და საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემის წესს, აგრეთვე ადგენს სასამართლო აქტის დეპერსონალიზაციის სავალდებულოობას, მის შინაარსობრივ ფარგლებსა და დეპერსონალიზებული ტექსტის საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ან სასამართლოს მიერ პროაქტიული გამოქვეყნების წესს. აღნიშნული წინადადებების ერთობლიობა ქმნის სასამართლო აქტებზე ხელმისაწვდომობისა და მათი მიმოქცევის ერთიან სამართლებრივ რეჟიმს. №1905 კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი სადავოდ ხდის ღია სასამართლო სხდომაზე მიღებული სასამართლო აქტის ტექსტის სავალდებულო დეპერსონალიზაციის კონსტიტუციურობას. სასარჩელო მოთხოვნის ამგვარი ზოგადი ფორმულირება, თავისი შინაარსით, არ შემოიფარგლება მხოლოდ სასამართლო აქტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემის ეტაპით და შესაძლოა, მოიცავდეს როგორც საჯარო ინფორმაციის მიღების, ისე მისი შემდგომი მიმოქცევისა და პროაქტიული გამოქვეყნების პროცესში დეპერსონალიზაციის კონსტიტუციურობას. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია, რომ გასაჩივრებული ნორმის მე-3 წინადადებით დადგენილი პროაქტიული გამოქვეყნების წესი არ ყოფილა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ შეფასებული 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით, რის გამოც აღნიშნული რეგულირების საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ არსებითად განსახილველად მიღება მართებულად შეიძლება ჩაითვალოს. თუმცა, გასაჩივრებული ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც უკავშირდება სასამართლო აქტების დეპერსონალიზაციის წესს და, შედეგად, საჯარო ინფორმაციის სახით მათი სრული ტექსტის ხელმისაწვდომობის შეზღუდვას, საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ უკვე შეფასებულია დასახელებულ გადაწყვეტილებაში. შესაბამისად, განსხვავებული აზრის მოცემული ნაწილი შეეხება სწორედ სადავო ნორმის იმ ნორმატიულ შინაარსს, რომელიც საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში შეფასებული რეგულირების ანალოგიურია და რომლის მიხედვითაც გამორიცხულია ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემის შესაძლებლობა.

7. გასაჩივრებული ნორმის თანახმად, როგორც უკვე აღინიშნა, მათ შორის, დადგენილია, რომ ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემის წესი განისაზღვრება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით. ამავდროულად, თავად საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის რელევანტური ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, რომ იგი არ ადგენს დამოუკიდებელ, სპეციალურ სამართლებრივ რეჟიმს სასამართლო აქტების საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემისთვის და დეტალურად არ არეგულირებს ამგვარი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის საკითხებს. კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 28-ე მუხლის პირველი ნაწილი ამკვიდრებს საჯარო ინფორმაციის ღიაობის ზოგად პრინციპს და ადგენს, რომ საჯარო ინფორმაცია ხელმისაწვდომია, გარდა კანონით პირდაპირ განსაზღვრული გამონაკლისებისა, ხოლო დასახელებული კოდექსის 44-ე მუხლი აწესრიგებს პერსონალური მონაცემების დაცვის ზოგად სტანდარტებს და განსაზღვრავს, რომ საჯარო დაწესებულება ვალდებულია, არ გაამჟღავნოს პირის პერსონალური მონაცემები მისი თანხმობის გარეშე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ასეთი გამჟღავნება აუცილებელია კანონით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნების – სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, საჯარო ინტერესების, აგრეთვე ჯანმრთელობის ან სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისათვის. ამავდროულად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მითითებული ნორმების ბოლო წინადადებებში აღნიშნულია, რომ ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემისა და გამოქვეყნების კონკრეტული წესები რეგულირდება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით. ამდენად, აშკარაა, რომ კანონმდებელი სასამართლო აქტების როგორც გაცემის, ასევე გამოქვეყნების რეგულირებას შეგნებულად ტოვებს ნორმატიულ აქტთა ურთიერთმიმართების იერარქიაში ზემდგომი, სპეციალური მოწესრიგების განმსაზღვრელი ორგანული კანონის სფეროში და სწორედ მას ანიჭებს გადამწყვეტ მნიშვნელობას სასამართლო აქტებზე ხელმისაწვდომობის საკითხის განსაზღვრისას.

8. №1905 კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი, როგორც უკვე აღინიშნა, სადავოდ ხდის „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტს. კონსტიტუციური სარჩელის შინაარსიდან ცხადად იკვეთება, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს გასაჩივრებული რეგულირების ნორმატიული შინაარსი – ის პრაქტიკული სამართლებრივი შედეგი, რომელიც, მოსარჩელის პოზიციით, მისი გამოყენებიდან გამომდინარეობს. კერძოდ, მოსარჩელე მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული რეგულაციის საფუძველზე, ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის საჯარო ინფორმაციად გაცემისას მოქმედებს დეპერსონალიზაციის სავალდებულო წესი, მათ შორის, იფარება პირის ვინაობა. შესაბამისად, მოსარჩელის პრეტენზია მიმართულია სწორედ სადავო ნორმის ნორმატიული შინაარსის წინააღმდეგ და ეფუძნება პოზიციას, რომ ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებები, მათი კონსტიტუციური ბუნებიდან გამომდინარე, უნდა იყოს ხელმისაწვდომი სრული სახით, დეპერსონალიზაციის გარეშე მაშინ, როდესაც გასაჩივრებული ნორმა პრაქტიკაში გამორიცხავს ასეთ შესაძლებლობას. №1905 კონსტიტუციური სარჩელის ფარგლებში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს სწორედ აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის შეფასება უწევს.

9. საკონსტიტუციო სამართალწარმოების პროცესში, კონსტიტუციური სარჩელისა და წარდგინების რეგისტრირების მომენტიდან სამართალწარმოების თითოეულ ეტაპს საკუთარი მიზანი და დანიშნულება გააჩნია, რომელთა ფარგლებშიც, სათანადო გადაწყვეტილების მისაღებად, ხდება განსხვავებული კატეგორიისა და მოცულობის საკითხების შესწავლა-შეფასება. აღნიშნულ პროცესში განმწესრიგებელი სხდომის ეტაპი ემსახურება ყველა იმ პროცედურულ-მატერიალური წინაპირობის შემოწმებას, რომელიც აუცილებელია აშკარად დაუსაბუთებელი და პერსპექტივის არმქონე კონსტიტუციური სარჩელებისა და წარდგინებების საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ განხილვის თავიდან ასაცილებლად.

10. საქმის განხილვის განმწესრიგებელ ეტაპზე საკონსტიტუციო სასამართლო ამოწმებს, აკმაყოფილებს თუ არა კონსტიტუციური სარჩელი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, მოსარჩელე მხარე ვალდებულია, რომ კონსტიტუციურ სარჩელში წარმოდგენილი არგუმენტაციით, სასამართლო დაარწმუნოს სადავო ნორმის არაკონსტიტუციურად ცნობის მოთხოვნის საფუძვლიანობაში. აღნიშნული ვალდებულება კი, თავის მხრივ, გულისხმობს, რომ მოსარჩელემ მართებულად უნდა გამოკვეთოს უფლების შეზღუდვის ფაქტი და სარჩელში იდენტიფიცირებულ კონსტიტუციურ დებულებასთან მისი მიმართება. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „იღებს რა კონსტიტუციურ სარჩელს არსებითად განსახილველად, სასამართლო თვლის, რომ არსებობს შინაარსობრივი მიმართება, ერთი მხრივ, მოსარჩელის მიერ გასაჩივრებულ ნორმებსა და ამ ნორმების კონსტიტუციურობის თაობაზე წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, ხოლო, მეორე მხრივ კი - კონსტიტუციის იმ ნორმებს შორის, რომლებთან მიმართებითაც არის დამდგარი კონსტიტუციურობის საკითხი“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 26 ოქტომბრის №2/2-389 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ“, II-2). აღნიშნულიდან გამომდინარე, კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღება, იმთავითვე გულისხმობს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ დასახელებული სამართლებრივი პრობლემა აღიქვა, როგორც გასაჩივრებული ნორმის მოქმედებით განპირობებული რეალობა და მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ იდენტიფიცირებულ შეზღუდვას შინაარსობრივი მიმართება აქვს დასახელებული კონსტიტუციური უფლებით დაცულ სფეროსთან.

11. განსახილველ შემთხვევაში, №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერით საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს უმრავლესობამ მიიჩნია, რომ №1905 კონსტიტუციური სარჩელი სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით, აკმაყოფილებს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების შესახებ კანონმდებლობით გათვალისწინებულ, მათ შორის, დასაბუთებულობის მოთხოვნას. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ არსებობს შინაარსობრივი კავშირი, ერთი მხრივ, გასაჩივრებულ ნორმასა და მისგან გამომდინარე, მოსარჩელის მიერ პრობლემურად აღქმულ სამართლებრივ შედეგებს, ნორმატიულ შინაარსს, ხოლო, მეორე მხრივ, საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცულ უფლებას შორის. აღნიშნული გარემოება მიუთითებს, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის უმრავლესობამ მოსარჩელის მიერ დასახელებული სამართლებრივი პრობლემა ამოიცნო სწორედ სადავოდ გამხდარ ნორმაში. წინააღმდეგ შემთხვევაში, კონსტიტუციური სარჩელი ვერ დააკმაყოფილებდა დასაბუთებულობის მინიმალური სტანდარტის მოთხოვნებს და იგი, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტისა და 31³ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, არ იქნებოდა მიღებული არსებითად განსახილველად. სხვა სიტყვებით, №1905 კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღების ფაქტი, იმავდროულად, გულისხმობს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ იდენტიფიცირებული ნორმატიული შინაარსი – კერძოდ, ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის სრული ტექსტის დეპერსონალიზაციის გარეშე საჯარო ინფორმაციის სახით გაუცემლობა – მიიჩნია გასაჩივრებული ნორმის მოქმედებიდან მომდინარე რეალურ სამართლებრივ შედეგად.

12. მივიჩნევთ, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს არსებითად განსახილველად არ უნდა მიეღო სადავო ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც გამორიცხავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას, რამდენადაც აღნიშნული ნორმატიული შინაარსის არაკონსტიტუციურობა უკვე დადგენილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით. შესაბამისად, განსხვავებული აზრის ავტორებს მიგვაჩნია, რომ არსებობდა „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტით გათვალისწინებული სადავო ნორმის ნორმატიული შინაარსის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმისა და მისი განმწესრიგებელი სხდომის ეტაპზევე ძალადაკარგულად ცნობის საფუძველი.

13. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტი „წარმოადგენს სასამართლო პროცესის ეკონომიურობისა და მართლმსაჯულების ეფექტურობის პრინციპის გამოხატულებას. აღნიშნული ნორმა სასამართლოს ანიჭებს შესაძლებლობას, მის მიერ ერთხელ უკვე შეფასებული და არაკონსტიტუციურად ცნობილი ქცევის წესი გააუქმოს არსებითად განხილვის გარეშე. სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მიზნად ისახავს მასში ასახული მოწესრიგების რეალურ აღსრულებას. მოცემული ნორმით, საკონსტიტუციო სასამართლო, ერთი მხრივ, კონტროლს უწევს საკუთარი გადაწყვეტილებების აღსრულების პროცესს, ხოლო, მეორე მხრივ, ქმნის ადამიანის უფლებათა დარღვევისაგან დაცვის პრევენციულ მექანიზმს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 24 ივნისის №1/2/563 განჩინება საქმეზე „ავსტრიის მოქალაქე მათიას ჰუტერი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-8).

14. იმისათვის, რათა სადავო ნორმა ძალადაკარგულად იქნეს ცნობილი არსებითად განსახილველად მიღების გარეშე, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტის მიხედვით, აუცილებელია ორი წინაპირობა: (ა) სადავო ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი შეიცავს იმავე შინაარსის ნორმებს, რომლებიც საკონსტიტუციო სასამართლომ უკვე ცნო არაკონსტიტუციურად და (ბ) საკონსტიტუციო სასამართლო უნდა იზიარებდეს სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ადრე გამოხატულ პოზიციას. შესაბამისად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს, განსახილველ შემთხვევაში, უნდა დაედგინა რამდენად იმეორებდა სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად ცნობილი ნორმების შინაარსს, კერძოდ, უნდა შეეფასებინა, არის თუ არა სადავო რეგულაცია არსებითად „იმავე შინაარსის ნორმა“, რაც ერთხელ უკვე იქნა არაკონსტიტუციურად ცნობილი.

15. საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტში არსებული ტერმინი „იმავე შინაარსის ნორმა“ არ გულისხმობს სიტყვასიტყვით იმავე ფორმულირების შემცველი წესის მიღებას/არსებობას. „სადავო ნორმების მსგავსება არა მხოლოდ ფორმალური თვალსაზრისით უნდა შეფასდეს, არამედ იმ სამართლებრივი შედეგის მიხედვით, რომელიც შესაძლოა სადავო ნორმებს აერთიანებდეს” (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 14 დეკემბრის №1/5/525 განჩინება საქმეზე „მოლდოვის მოქალაქე მარიანა კიკუ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-11). ამასთან, „ნორმის მხოლოდ ტექსტუალური, რედაქციული ან სხვა ფორმალური განსხვავება ვერ ჩაითვლება არსებით განმასხვავებელ ფაქტორად. სასამართლო ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში შეაფასებს, არის თუ არა სადავო ნორმა არაკონსტიტუციურად ცნობილი ნორმის მსგავსი შინაარსის“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 24 ივნისის №1/2/563 განჩინება საქმეზე „ავსტრიის მოქალაქე მათიას ჰუტერი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-10).

16. „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტის მიზნებისათვის ნორმებს შორის შინაარსობრივი მსგავსების დადგენისას „საკონსტიტუციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს: „სადავო ნორმა იწვევს თუ არა იმავე კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვას, რომელსაც არღვევდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს … გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად ცნობილი ნორმა. ამასთან, რამდენად ხდება უფლების შეზღუდვა მსგავსი სამართლებრივი საშუალების გამოყენებით და დგება თუ არა არსებითად მსგავსი სამართლებრივი შედეგები“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2017 წლის 15 თებერვლის №3/1/855 განჩინება საქმეზე „ბოლნისის რაიონული სასამართლოს კონსტიტუციური წარდგინება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის იმ ნორმატიული შინაარსის კონსტიტუციურობის თაობაზე, რომელიც ითვალისწინებს სასჯელის სახით თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების შესაძლებლობას ნარკოტიკული საშუალება „ნედლი მარიხუანის“ პირადი მოხმარების მიზნებისთვის შეძენისა და შენახვის გამო“, II-5).

17. 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით არაკონსტიტუციურად ცნო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო ნორმების ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც გამორიცხავდა ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას.

18. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ სასამართლო აქტები საჯარო დაწესებულებაში არსებული ინფორმაციის განსაკუთრებული კატეგორიაა, რომლთა მიმართაც, იმთავითვე, არსებობს მომეტებული საზოგადოებრივი ინტერესი, ვინაიდან მათში ასახულია საქართველოს სახელით მიღებული გადაწყვეტილებები, რაც ქმნის სასამართლო ხელისუფლების მიმართ საზოგადოებრივი ნდობის საფუძველსა და ანგარიშვალდებულების ინსტრუმენტს. შესაბამისად, სასამართლო აქტების ხელმისაწვდომობა არა მხოლოდ ინდივიდუალური, არამედ ინსტიტუციური მნიშვნელობის კონსტიტუციური გარანტიაა. ამავდროულად, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ განსახილველ გადაწყვეტილებაში საკონსტიტუციო სასამართლოს შეფასების საგანი იყო ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტები, რაც გულისხმობს ისეთ ინფორმაციას, რომელიც, თავისი ბუნებით, ისედაც ხელმისაწვდომია დაინტერესებული პირებისთვის. მათ, სურვილის შემთხვევაში, შეუძლიათ დაესწრონ საქმის განხილვის სხდომებს.

19. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში საკონსტიტუციო სასამართლომ უფლების შეზღუდვის კონსტიტუციურობის შეფასების აუცილებლობის ეტაპზე განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა პერსონალურ მონაცემთა სუბიექტის ნებაზე. სასამართლოს განმარტებით, მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა მოქნილ სამართლებრივ მექანიზმს, რომლის გამოყენებითაც ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღების უნარის მქონე სრულწლოვან პირს შეეძლებოდა უარი ეთქვა პერსონალური მონაცემების დაცვაზე. ამასთან, არსებული რეგულაცია, თითოეულ ინდივიდუალურ შემთხვევაში, მოითხოვდა პერსონალურ მონაცემთა სუბიექტის თანხმობას, მაშინ, როდესაც სასამართლოს გადაწყვეტილების ასლის მიმღები პირისთვის, როგორც წესი, უცნობი იყო აღნიშნული სუბიექტის ვინაობა. სასამართლომ აგრეთვე მიუთითა, რომ შეზღუდვა ვრცელდებოდა იმ შემთხვევებზეც, როდესაც პერსონალურ მონაცემთა სუბიექტს არ გააჩნდა საკუთარი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის ინტერესი ან, პირიქით, გამოხატავდა სურვილს, რომ შესაბამისი ინფორმაცია საჯაროდ გამჟღავნებულიყო. ასეთ ვითარებაში, სასამართლოს შეფასებით, სადავო რეგულაცია ზღუდავდა საჯარო დაწესებულებაში არსებულ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობას იმაზე მეტი ინტენსივობითა და მოცულობით, ვიდრე ეს აუცილებელი იყო ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად და, შესაბამისად, ვერ აკმაყოფილებდა აუცილებლობის მოთხოვნას (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილება საქმეზე "„ა(ა)იპ „მედიის განვითარების ფონდი“ და ა(ა)იპ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ", II-28-34).

20. ამასთანავე, განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია, რომ საკონსტიტუციო სასამართლომ ვიწრო პროპორციულობის ეტაპზე შეაფასა შემთხვევა, როდესაც პერსონალურ მონაცემთა სუბიექტს გააჩნია საკუთარი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის ინტერესი და აღნიშნა, რომ ასეთ დროსაც კი დაუშვებელია ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ავტომატური, ბლანკეტური შეზღუდვა. სასამართლოს განმარტებით, დასახელებულ შემთხვევაში ერთმანეთს უპირისპირდება კონსტიტუციით დაცული ორი სამართლებრივი სიკეთე – საჯარო დაწესებულებაში არსებულ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლებები. საკონსტიტუციო სასამართლომ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო რეგულირება შეეხებოდა ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებულ აქტებს, რომელთა მიმართ, იმთავითვე, არსებობს საზოგადოების დაინტერესება და, შესაბამისად, გამჭვირვალობის აღმატებული კონსტიტუციური ინტერესი. თუმცა სასამართლომ არ გამორიცხა, რომ, კონკრეტულ შემთხვევებში, შესაძლოა არსებობდეს პერსონალური მონაცემების დაცვის მომეტებული საჭიროება, მათ შორის, ინფორმაციის შინაარსის, სუბიექტის ან მისი გამჟღავნების ფორმების გათვალისწინებით. თუმცა ასეთ შემთხვევებშიც აუცილებელია, ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე, დადგინდეს, გადაწონის თუ არა პერსონალური მონაცემების დაცვის უფლება სასამართლოს გადაწყვეტილებების ხელმისაწვდომობის ინტერესს (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილება საქმეზე "„ა(ა)იპ „მედიის განვითარების ფონდი“ და ა(ა)იპ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ", II-36-55).

21. საკონსტიტუციო სასამართლომ შეაფასა სადავო რეგულირება და დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული ნორმები პერსონალური მონაცემების დაცვის უფლებასა და სასამართლო გადაწყვეტილებების ხელმისაწვდომობის ინტერესს შორის ბალანსს, პრაქტიკულად, უპირობოდ წყვეტდა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სასარგებლოდ, რაც არ შეესაბამებოდა საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულ ღირებულებათა სისტემას. სასამართლოს პოზიციით, ამგვარი რეგულირება ამცირებდა მართლმსაჯულების საზოგადოებრივი კონტროლის ეფექტიანობას და, შესაბამისად, საზოგადოებრივი ნდობის ხარისხს. ამასთან, რიგ შემთხვევებში პერსონალური მონაცემების გაცნობის გარეშე შეუძლებელი იყო ინფორმაციის მიმართ მომეტებული საზოგადოებრივი ინტერესის დასაბუთება, რაც დამატებით ზღუდავდა სასამართლოს საქმიანობაზე ეფექტიანი ზედამხედველობის განხორციელების შესაძლებლობას. საკონსტიტუციო სასამართლომ არ გამორიცხა, რომ ცალკეულ, განსაკუთრებულ შემთხვევებში შესაძლოა, არსებობდეს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის პრიორიტეტი, მათ შორის, როდესაც საქმე ეხება არასრულწლოვან პირებს ან/და ინტიმური ხასიათის ინფორმაციას. თუმცა, ასეთ შემთხვევებშიც კი, სასამართლოს მითითებით, უნდა არსებობდეს შესაბამისი გადაწყვეტილების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის შესაძლებლობა მაშინ, როდესაც არსებობს განსაკუთრებით მაღალი საჯარო ინტერესი. წარმოდგენილი არგუმენტების საფუძველზე საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო რეგულაციით დადგენილი ინტერესთა ბალანსი იყო არაპროპორციული და არღვევდა საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნებს (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილება საქმეზე "„ა(ა)იპ „მედიის განვითარების ფონდი“ და ა(ა)იპ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ", II-56-68).

22. განსახილველ საქმეზე სადავოდ გამხდარი ნორმა სიტყვასიტყვით არ იმეორებს №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად ცნობილი ნორმების შინაარსს. თუმცა, როგორც უკვე აღინიშნა, საკონსტიტუციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, ნორმებს შორის შინაარსობრივი მსგავსების დადგენისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს რედაქციულ იდენტურობას, არამედ უნდა შეფასდეს ის სამართლებრივი შედეგი და ნორმატიული შინაარსი, რომელსაც შესაბამისი რეგულირება წარმოშობს.

23. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის პირველი წინადადება ადგენს, რომ ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის სრული ტექსტის გაცემა ხორციელდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით. ამასთანავე, როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი არ შეიცავს სპეციალურ წესებს, რომლებიც უზრუნველყოფდა სასამართლო აქტების სრული ტექსტის გაცემას პერსონალური მონაცემების არსებობის პირობებში. პირიქით, დასახელებული კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საჯარო დაწესებულება ვალდებულია, არ გაამჟღავნოს პერსონალური მონაცემები თავად ამ პირის თანხმობის ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში – სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე. ამავდროულად, როგორც უკვე აღინიშნა, №1905 კონსტიტუციური სარჩელის ავტორის პოზიციით, სადავო ნორმის საფუძველზე იგი, ფაქტობრივად, ვერ ახერხებს სასამართლო გადაწყვეტილების სრული, დეპერსონალიზაციის გარეშე ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით მიღებას, რაც, მოსარჩელის აზრით, ზღუდავს საჯარო დაწესებულებაში არსებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლებას. აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა საკონსტიტუციო სასამართლომ მიიღო არსებითად განსახილველად, რითაც გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომლის თანახმადაც დასახელებული სამართლებრივი პრობლემა გამომდინარეობს სწორედ სადავო ნორმის მოქმედებიდან.

24. მიგვაჩნია, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ იდენტიფიცირებული სამართლებრივი პრობლემა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში შეფასებული საკითხის იდენტურია. როგორც მითითებულ გადაწყვეტილებაში იქნა დადგენილი, კონსტიტუციის საწინააღმდეგოა ისეთი რეგულირება, რომელიც ბლანკეტურად გამორიცხავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების ხელმისაწვდომობას აღნიშნული აქტების სრულ ტექსტში პერსონალური მონაცემების არსებობის საფუძვლით, მათ შორის, იმ შემთხვევებშიც, როდესაც მონაცემთა სუბიექტს არ გააჩნია კონფიდენციალურობის დაცვის ინტერესი ან თანხმობას აცხადებს ინფორმაციის გამჟღავნებაზე; აგრეთვე, როდესაც მონაცემთა სუბიექტს სურს პერსონალური მონაცემების კონფიდენციალურობის დაცვა, თუმცა საქმეზე არსებობს განსაკუთრებით მაღალი საჯარო ინტერესი, რომელიც, როგორც წესი, იშვიათი გამონაკლისების გარდა, სასამართლო აქტებთან მიმართებით გადაწონის მონაცემების კონფიდენციალურობის დაცვის მიზანს.

25. განსახილველ, ისევე, როგორც საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით შეფასებულ შემთხვევაში, არც სადავო რეგულირება და არც რელევანტური კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს ისეთ მექანიზმს, რომელიც უზრუნველყოფდა პერსონალურ მონაცემთა სუბიექტის ასეთი ინფორმაციის დაცვის შესახებ ნების გამორკვევას, ასევე კონფიდენციალურობის თაობაზე ნების არსებობის შემთხვევაში, ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებასა და ინტერესთა დაბალანსებას. კერძოდ, რელევანტური კანონმდებლობა არ იძლევა შესაძლებლობას, წინასწარ დადგინდეს, აქვს თუ არა მონაცემთა სუბიექტს საკუთარი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის ნება. ხოლო ასეთი ნების არსებობის შემთხვევაში, როგორ უნდა გადაწყდეს პირადი ცხოვრების უფლებასა და ღია სხდომაზე მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილების საჯარო ინფორმაციად გაცემის შესახებ მაღალ საზოგადოებრივ ინტერესს შორის ბალანსი. შედეგად, გასაჩივრებული რეგულაცია კვლავაც განსაზღვრავს ბლანკეტურ წესს, რომელიც პერსონალური მონაცემების დაცვას ანიჭებს უპირობო უპირატესობას. ამგვარი რეგულირების პირობებში, სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსი ვერ უზრუნველყოფს იმ ბალანსს, რომელიც საკონსტიტუციო სასამართლომ 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში მიიჩნია სამართლიანად.

26. ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო ნორმა ფორმალურად განსხვავებული სამართლებრივი კონსტრუქციით არის ჩამოყალიბებული, მისი პრაქტიკული მოქმედება იწვევს იმავე შედეგს – სასამართლო აქტის სრული ტექსტი დაინტერესებული პირებისთვის მიუწვდომელია მისი დეპერსონალიზაციის გარეშე. შესაბამისად, სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსი განსაზღვრავს შინაარსობრივად მსგავს რეგულაციას, რომელიც უკვე შეფასებულია და არაკონსტიტუციურად ცნობილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ. ამავდროულად, სადავო ნორმის ნორმატიული შინაარსი ზღუდავს იმავე კონსტიტუციურ უფლებას, რომელთან მიმართებითაც საკონსტიტუციო სასამართლომ 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად ცნო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის გასაჩივრებული ნორმების ნორმატიული შინაარსი. განსახილველ საქმეში აგრეთვე არ იკვეთება ისეთი ახალი გარემოებები, რომლებიც არსებითი განხილვის ფორმატში გაამართლებდა აღნიშნული საკითხის ხელახალ შეფასებას ან ეჭვქვეშ დააყენებდა საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ პოზიციას. შესაბამისად, არ არსებობდა საჭიროება, სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსის კონსტიტუციურობა შეფასებულიყო არსებითი განხილვის ფორმატში. ამავდროულად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს №3/3/1905 საოქმო ჩანაწერში არ არის იდენტიფიცირებული ისეთი გარემოებები, რომლებიც გაამართლებდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებული სამართლებრივი პოზიციის გადაფასების ან მისი დაძლევის აუცილებლობას. შესაბამისად, განსხვავებული აზრის ავტორთათვის გაუგებარია, რა შეიძლება შეფასდეს არსებითი განხილვის ფორმატში, როდესაც სადავო საკითხი უკვე გადაწყვეტილია საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მივიჩნევთ, რომ „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტის საფუძველზე, საკონსტიტუციო სასამართლოს არსებითი განხილვის გარეშე ძალადაკარგულად უნდა გამოეცხადებინა სადავო ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც გამორიცხავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას.

28. დამატებით, ვერ გავიზიარებთ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის პოზიციას, რომლის თანახმადაც „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მე-2 წინადადება არ იქნა მიღებული არსებითად განსახილველად საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით.

29. სადავო ნორმის მე-2 წინადადების თანახმად, არავის აქვს უფლება, ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის ტექსტი საჯაროდ გამოაქვეყნოს მისი დეპერსონალიზაციის გარეშე. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ მისი მოქმედების სფერო სცდება საჯარო დაწესებულებიდან ინფორმაციის მიღების ურთიერთობის რეგულირებას. კერძოდ, ნორმაში გამოყენებული ტერმინი – „გამოქვეყნება“ – თავისი შინაარსით უფრო ფართოა, ვიდრე საჯარო ინფორმაციის გაცემის ცნება და მიუთითებს, ზოგადად, ინფორმაციის გავრცელების პროცესზე, რაც მოიცავს ინფორმაციის მიმოქცევის შემდგომ ეტაპებსაც. ამავდროულად, ნორმაში გამოყენებული ფორმულირება – „არავის აქვს უფლება“ – მიუთითებს აკრძალვაზე, რომელიც, სულ მცირე, თავისი სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით, არ არის შეზღუდული კონკრეტული სუბიექტთა წრით და შეიძლება, გავრცელდეს ნებისმიერ პირზე, რომელიც ფლობს შესაბამის ინფორმაციას. აღნიშნული გარემოებები აჩენს იმის რეალურ შესაძლებლობას, რომ სადავო რეგულაცია მოიცავდეს არა მხოლოდ საჯარო დაწესებულებიდან ინფორმაციის მიღების, არამედ მიღებული ინფორმაციის შემდგომი გავრცელების უფრო ფართო სპექტრს. შესაბამისად, სადავო ნორმა ქმნის ინტერპრეტაციის ისეთ შესაძლებლობებს, რომლებიც სცილდება ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის საწყის ეტაპს და უკავშირდება ინფორმაციის მიმოქცევის შედარებით ფართო სფეროს. სწორედ აღნიშნული გარემოება განაპირობებდა ნორმის შინაარსისა და მოქმედების ფარგლების სრულყოფილი დადგენის აუცილებლობას.

30. №1905 კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი სადავოდ ხდის ღია სასამართლო სხდომაზე მიღებული სასამართლო აქტის ტექსტის სავალდებულო დეპერსონალიზაციის კონსტიტუციურობას ზოგადად. მსგავსი სასარჩელო მოთხოვნა კი, თავისი შინაარსით, შეიძლება გულისხმობდეს როგორც საჯარო ინფორმაციის მიღების ეტაპზე, ასევე მისი შემდგომი გავრცელების პროცესში ბლანკეტური დეპერსონალიზაციის არაკონსტიტუციურობას. მოსარჩელე მხარე მიუთითებს, რომ სადავო ნორმის პრაქტიკაში გამოყენება ზღუდავს ინფორმაციის თავისუფლების უფლებას.

31. საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია. აღნიშნული უფლება, საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, მოიცავს არა მხოლოდ ინფორმაციის მიღების შესაძლებლობას, არამედ მისი გავრცელების თავისუფლებასაც, რაც გულისხმობს ინფორმაციის გადაცემას სასურველი ფორმითა და საშუალებებით, განსაზღვრულ თუ განუსაზღვრელ პირთა ჯგუფთან (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 2 აგვისტოს №1/7/1275 გადაწყვეტილება საქმეზე „ალექსანდრე მძინარაშვილი საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის წინააღმდეგ”, II-9). ინფორმაციის თავისუფლება, თავისი ბუნებით, კომპლექსური უფლებაა, რომელიც აერთიანებს როგორც ინფორმაციის მიღების, ისე მისი გავრცელების ელემენტებს. ამ უფლების ეფექტიანი რეალიზაცია შეუძლებელია მხოლოდ ინფორმაციის მიღების უზრუნველყოფით, თუ შემდგომ ეტაპზე იზღუდება მისი საჯაროდ გავრცელების შესაძლებლობა. შესაბამისად, ინფორმაციის გავრცელების თავისუფლება ინფორმაციის თავისუფლების განუყოფელი, დამოუკიდებელი კომპონენტია და მისი შეზღუდვა პირდაპირ ზემოქმედებს მთლიანად უფლების შინაარსზე.

32. სადავო ნორმის მე-2 წინადადება ადგენს ზოგად აკრძალვას ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის ტექსტის დეპერსონალიზაციის გარეშე გამოქვეყნების თაობაზე. აღნიშნული აკრძალვა არ მიემართება კონკრეტულ ორგანოებს/პირებს ან გარემოებებს, არ ითვალისწინებს ინფორმაციის შინაარსის, კონტექსტის ან გავრცელების მიზნის შეფასებას და არ იძლევა ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინების შესაძლებლობას. შესაბამისად, ჩნდება იმის რისკი, რომ მასში მოცემული აკრძალვა გავრცელდეს არა მხოლოდ საჯარო დაწესებულებებზე, არამედ კერძო პირებზეც. ამდენად, აშკარაა, რომ სადავო რეგულაციის მე-2 წინადადებას აქვს შინაარსობრივი მიმართება ინფორმაციის გავრცელების თავისუფლების უფლებასთან, რაც საჭიროებდა სრულფასოვან ანალიზს, და, შეზღუდვის იდენტიფიცირების შემთხვევაში, მისი ლეგიტიმური მიზნის, აუცილებლობისა და პროპორციულობის შეფასებას. მნიშვნელოვანია ასევე აღინიშნოს, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებაში არ შეფასებულა უშუალოდ სასამართლო აქტების სრული ტექსტის, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების და, მით უფრო, კერძო პირების მიერ გამოქვეყნების შესაძლებლობის რაიმე ფორმით შეზღუდვის კონსტიტუციურობა. ამდენად, მიგვაჩნია, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს უნდა მიეღო აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა არსებითად განსახილველად საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებით და არ უნდა შეეზღუდა მისი განხილვა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის ფარგლებში.

33. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მივიჩნევთ, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს არ უნდა მიეღო არსებითად განსახილველად „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-13 მუხლის 3¹ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც გამორიცხავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტების სრული ტექსტის საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას, რამდენადაც აღნიშნული ნორმატიული შინაარსის არაკონსტიტუციურობა უკვე დადგენილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 ივნისის №1/4/693,857 გადაწყვეტილებით. შესაბამისად, არსებობდა „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის 4¹ პუნქტით გათვალისწინებული სადავო ნორმის ნორმატიული შინაარსის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმისა და მისი განმწესრიგებელი სხდომის ეტაპზევე ძალადაკარგულად ცნობის საფუძველი. ამავდროულად, მიგვაჩნია, რომ სადავო ნორმის მე-2 წინადადებას, რომელიც განსაზღვრავს ღია სასამართლო სხდომის შედეგად მიღებული სასამართლო აქტის დეპერსონალიზაციის გარეშე გამოქვეყნების აკრძალვას, თავისი შინაარსით მიმართება აქვს საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცულ ინფორმაციის თავისუფლების უფლებასთან, კერძოდ, ინფორმაციის გავრცელების კომპონენტთან. აღნიშნული რეგულაციის კონსტიტუციურობის შეფასება საჭიროებდა სრულფასოვან ანალიზს არსებითი განხილვის ფორმატში, მათ შორის, შეზღუდვის ლეგიტიმური მიზნის, აუცილებლობისა და პროპორციულობის კრიტერიუმების გათვალისწინებით, შესაბამისად, საკონსტიტუციო სასამართლოს იგი არსებითად განსახილველად უნდა მიეღო საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტთან მიმართებითაც.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეები

გიორგი კვერენჩხილაძე

თეიმურაზ ტუღუში